|
Boekrecensie Twee klassieke matchboeken 
De belangrijkste WK-matchboeken zijn die, die door de spelers zelf zijn
geschreven. Veselin Topalov
pakte die traditie op door een boek te schrijven over zijn match tegen Vladimir Kramnik in 2006. Kramnik deed dat niet, maar zijn voormalige secondant Evgeni Barejev schreef een monumentaal boek over alledrie de WK-matches van zijn baas. ‘Veel aan gehad’ Euwe en Aljechin schreven samen
(!) een boek over hun match in 1935. Ook Capablanca
heeft een boekje geschreven over zijn WK-matches
van 1921 en 1927. Tal schreef een boek over zijn gewonnen match tegen Botwinnik in 1960. Naar verluidt zou Botwinnik
over dat boek gezegd hebben: “Een goed boek, ik heb er veel aan gehad voor
mijn revanchematch in 1961.” Dat kan een grapje zijn geweest, maar het is
natuurlijk ook wel zo dat je een schaker leert kennen en begrijpen als hij
zijn eigen partijen toelicht. Botwinnik zelf
becommentarieerde enkele partijen voor het boek over die revanchematch. Van Smyslov, Petrosjan, Spasski, Fischer en Karpov ken ik geen boeken over hun eigen WK-matches, maar van Kasparov
weer wel. Toiletgate 
Topalov heeft de traditie nu voortgezet met een boek over zijn
match, getiteld ‘Topalov-Kramnik’ en uitgegeven bij
Russel Enterprises. Hij
is erbij geholpen door Zhivko Ginchev
en Martin Batkov, maar het is zeker niet zo dat hij
alleen zijn naam aan het boek gegeven heeft. In de analyses geeft Topalov uitgebreid zijn overpeinzingen tijdens de
partijen weer. Als eerste keek ik naar zijn commentaar bij een van de
beroemdste momenten, namelijk het moment dat Kramnik
in de tweede partij mat in twee toestond en Topalov
dat niet zag. Topalov legt omstandig uit dat Kramnik een domme schaker is die te vaak grote blunders
maakt en dat die gedachte hem tijdens dat fameuze moment zo bezighield, dat
hij niet genoeg geconcentreerd was om te zien dat hij Kramnik
mat kon zetten. Dit is misschien wel het zwakste moment in Topalovs partijcommentaren, maar ook het grappigste
moment. Verder
is dit boek een belangrijk geschiedenisdocument omdat het alle
correspondentie bevat tussen het Topalov-kamp en de
twee Commissies van Beroep inzake het beruchte ‘toiletgate’ en bovendien de tekst van alle
persconferenties van beide spelers na afloop van de partijen. Dat is een plus
van het Topalov-boek boven het boek dat nu volgt. Secondant 
Het boek
‘From London to Elista’ van Evgeni Barejev, dat verscheen
bij New in Chess, gaat over de matches Kramnik-Kasparov in 2000 (8,5-6,5, Kramnik
werd wereldkampioen), Kramnik-Leko in 2004 (7-7, Kramnik bleef wereldkampioen) en Kramnik-Topalov
in 2006 (6-6, barrage 2,5-1,5, Kramnik
werd ‘herenigd wereldkampioen’). Het eerste wat me opviel, was dat ik die
scores uit andere bronnen moest halen. Geen van beide boeken bevatten
scoretabellen, wat heel vreemd is voor matchboeken. Maar schrijf die scores
even zelf op de laatste pagina en je hebt twee prachtige matchboeken. Barejev was secondant van Kramnik in 2000 en 2004, niet in 2006. Als
topgrootmeester en oud-secondant is hij natuurlijk
wel beter dan wie dan ook geschikt om ook die laatste match te
becommentariëren. Vooral voor wat betreft de eerste twee matches is zijn
achtergrondinformatie als direct betrokkene van belang. Het boek is eigenlijk
één groot interview van co-auteur Ilja Levitov met Barejev. Met 400 pagina’s hebben de twee zich er bepaald
niet met een jantje van leiden vanaf gemaakt. Monument voor Kramnik Wie
alles wil weten over de match Kramnik-Topalov maar
slechts geld over heeft voor één boek, moet het boek van Topalov
kopen. Ook al begrijpt Barejev alles, je leest
natuurlijk toch liever het commentaar van een van de spelers zelf. Bovendien
bevat Topalovs boek zoals gezegd meer informatie
over het randgebeuren. Er zijn echter ook voldoende redenen om voor het boek
van Barejev te kiezen. In de eerste plaats is het
dubbel zo dik en met 29,95 euro maar twee euro duurder. In de tweede plaats
is het onderwerp heel anders. Het boek gaat niet over Kramnik-Topalov,
maar over alledrie de WK-matches die Kramnik in zijn leven gespeeld heeft. Daarmee is het een
belangrijk geschiedenisboek. Zelf had ik over de matches
van 2000 en 2004 slechts twee dunne boekjes in huis en vind ik dat Barejev een leemte heeft opgevuld. Wie
alles wil weten over toiletgate moet het boek van Topalov kopen, wie graag een monument voor Kramnik in huis wil hebben moet het boek van Barejev kopen. Beide
boeken zijn uiteraard te bestellen bij www.newinchess.com en de bekende
boekhandel(aren). Johan Hut |
