ColumnGesprek tussen
twee heren
Wat is
er toch precies besproken tussen Jan Timman en Jeroen van den Berg? Inmiddels
is de kou uit de lucht, voorzover je daarvan kunt spreken nu Timman is benoemd in de duistere functie van
gastgrootmeester bij het komende Corus-toernooi.
Maar ongeveer een week lang was het schaakvolk in beroering. Timman was kwaad en zei dat zomaar op televisie. Van den Berg bleef stoïcijns en sprak Timman
glashard tegen. Jan Timman, geweldige staat van dienst, enige schaker (naast Böhm) die ook bij veel niet-schakers bekend is.
Steekwoorden: weet zelf hoe goed hij is en geniet van het leven. Jeroen van den Berg, betrokken bij maar liefst vijf
Nederlandse toernooien, bij de meeste (ook Corus)
als directeur. Steekwoorden: perfecte organisatie en van onbesproken gedrag.
Twee pijlers van het Nederlandse schaakleven, twee heren van stand, hadden
plotseling een probleem. Degradatie
Natuurlijk
wilde Van den Berg Timman niet zomaar dumpen als
deelnemer in Wijk aan Zee. Maar met pijn in zijn hart zag hij wat alle leden
van het organisatiecomité zagen: in de laatste vier jaar was Timman drie keer ongedeeld laatste geworden. Promotie is
in Wijk aan Zee heilig, maar zou er ook niet zoiets als degradatie moeten
bestaan? Timman in de B-groep
is ondenkbaar, maar zijn positie in de A-groep werd
ook onhoudbaar. Daarbij speelde mee dat Corus
bewust koos voor hoge kwaliteit: spelers uit de top-20 van de wereld,
aangevuld met twee Nederlanders (Van Wely en Sokolov) en de promovendus uit de B-groep
(Bruzon). En die drie mindere goden staan op de
wereldranglijst nog altijd 25, 37 en 59. Daarentegen
staat Timman niet meer in de top-100. Na een goed
jaar 2004 scheelt dat niet veel meer, maar het verschil met het huidige
deelnemersveld zal hij waarschijnlijk niet meer overbruggen. Natuurlijk zijn
er vele Timman-fans die hem erbij willen houden.
Maar Corus’ keuze voor topkwaliteit is ook
gerechtvaardigd. Moeilijk gesprek
Toen
kwam het probleem van Van den Berg: “Hoe vertel ik
het aan Jan?” Het eerste contact hierover is vermoedelijk tijdens het
Amsterdam Chess Tournament
geweest, in augustus. Van den Berg, ook daar toernooidirecteur, zal
ongetwijfeld een keer met Timman uit eten zijn
geweest ofwel een glaasje hebben gedronken. Hij had geen uitnodiging voor
januari op zak, maar kon het onderwerp toch ook niet doodzwijgen. Gewoon
niets zeggen, totdat Timman vanzelf op internet de deelnemerslijst zou zien, dat was ook geen
oplossing voor heren van stand. Dus toen, of korte tijd later, heeft hij het
onderwerp ‘Wijk aan Zee’ aangesneden. En Timman
heeft gelijk gedacht: aha! En Van den Berg heeft misschien wel het woord
‘misschien’ gebruikt. En misschien heeft Timman dat woord niet verstaan en heeft hij bovendien
dingen gehoord die Van den Berg niet gezegd heeft. Waarom zou Van den Berg
aan Timman een toezegging hebben gedaan, als zelfs
Van Wely en Sokolov
onderaan het deelnemersveld bungelen? Maar aan de andere kant: Van den Berg
heeft wel tegen Jules Welling (Schaaknieuws 18) gezegd dat Timman ‘een van de reserves’ is voor het geval Kasparov afzegt. Kwaad
Jan Timman heeft gelijk als hij zou zeggen dat er bij hem
verwachtingen zijn gewekt. Maar hij ging verder: hij zei dat hem een
mondelinge (rechtsgeldige) toezegging is gedaan dat hij mocht deelnemen als Kasparov zou afzeggen. Prachtig beeld trouwens, op
televisie, Timman op zijn werkkamer achter zijn
bureau, geen computer te zien, maar wel een fenomenale kastenwand en een
vloer bezaaid met papier. “Mijn
oude trainer Bouwmeester heeft me pas nog gezegd dat ik veel sterker ga
schaken als ik kwaad ben.” “En bent
u kwaad?” “Ja, ik
ben kwaad.” “Dus u
zou het toernooi nog kunnen winnen?” “Ja, ik
ben zo kwaad dat ik dit Corus-toernooi zou kunnen
winnen.” Vervolgens
Jeroen van den Berg, keurig in het pak, zo te zien
op Schiphol, met volgens mij Arno Vrins
(penningmeester toernooicomité) op de achtergrond. Net terug uit Spanje, waar
ze de dag na de Olympiade aan Timman hadden verteld
dat hij definitief niet tot de deelnemers behoort. Nee, zei Van den Berg, hij
had Timman geen mondelinge toezegging gedaan. Als
hij een mondelinge toezegging doet, laat hij die altijd direct volgen door
een document, een brief of een e-mail. Dat Timman
die niet heeft, bewijst dat hem geen toezegging is gedaan, ook niet
mondeling. Het klonk niet als waterdicht bewijs, maar anderzijds had Timman ook niet genoeg in handen om – wat hij dreigde –
bij de rechter zijn gebruikelijke startgeld te claimen. Oplossing
Tot
zover de gebeurtenissen die schakend Nederland een week lang in hun greep
hadden. De beide heren kwamen gelukkig snel tot elkaar. Waarschijnlijk juist
omdat zij, zoals gezegd, twee pijlers van het Nederlandse schaakleven zijn.
Jan Timman en Jeroen van
den Berg kunnen het zich gewoon, van beide kanten, niet veroorloven om in
onmin met elkaar te leven. En positiever gezegd: dat willen
ze ook niet. Ook echte fouten zullen zij elkaar kunnen vergeven. Daar
zal waarschijnlijk voor Timman financieel wel wat
tegenover hebben gestaan, want wat moeten we ons in vredesnaam voorstellen
bij de functie van gastgrootmeester? In het ANP-bericht
werd het ‘gastheer’ genoemd. Van het Fontys-toernooi (voorheen Interpolis) in Tilburg herinner
ik me nog dat gastgrootmeester Genna Sosonko aan
het eind van de middag de journalisten uitleg gaf over de partijen. Een
wandelende praatpaal voor de journalisten, als dat waar is kom ik in januari
elke dag. Maar gezien het grote aantal rondleidingen van
hoogwaardigheidsbekleders die ik ieder jaar in de Moriaan zie, zou Timmans functie ook anders kunnen worden ingevuld.
Misschien kan de plaatselijke VVV hem een spoedcursus geven. Inmiddels is bekend dat Judit Polgar
de laatste open plaats inneemt. In augustus is zij bevallen van een zoon,
waarvoor zij een sabattical year had
opgenomen. Wijk aan Zee wordt haar eerste grote toernooi sinds haar moederschap.
Daarvoor zal zij al enige tijd in gesprek zijn geweest met Van den Berg, wat
een nieuw licht werpt op de onderhandelingen met Timman.
Maar laat ik het vuur niet meer aanwakkeren, de heren van stand hebben het
probleem opgelost en daarvoor zijn zij allebei te prijzen. Johan Hut. 
|