TOP

Column

Waarom geen startgeld? (NK deel 2)

Ivan Sokolov, de trotse co-winnaar van het supertoernooi in Sarajevo en per 1 juli waarschijnlijk de nummer 1 van de Nederlandse ranglijst, doet niet mee aan het Nederlands Kampioenschap, omdat hij geen startgeld krijgt. Stelt Sokolov buitensporige eisen? Of heeft de KNSB geen waardering voor supergrootmeesters? Om dat te bepalen moeten we in de eerste plaats een paar feiten kennen.

Eeuwige discussie

In september wordt het NK gespeeld met Jan Timman als verloren zoon weer onder de deelnemers. Intussen lijkt Jan Nagel erin geslaagd het NK 2006 naar Hilversum te halen, met als extra nieuws dat er genoeg geld is om weer van tien naar twaalf deelnemers te gaan (als de KNSB dat wil). Omdat het NK steeds weer stof tot discussie oplevert, zal ik in mijn column (sorry voor de paar weken afwezigheid) een paar facetten behandelen. Na vorige maand de dorpspolitiek van Hilversum te hebben besproken, richt ik me nu op de startgelden.

Drie problemen

De deelnemers morren over het ontbreken van startgelden, de merkwaardige BTW-regeling en het deelnemerstal. Dat schreef ik in mijn vorige column. Maar niet alle deelnemers morren over alledrie de onderwerpen, zei me een insider. Nee, sorry, dat mocht inderdaad niet zo worden gelezen. De spelers die klagen over het afschaffen van de startgelden, klagen bijvoorbeeld niet over het deelnemerstal. Want de startgeldklagers zijn alleen de sterksten en die worden toch altijd uitgenodigd. Maar wat is er nou eigenlijk met dat geld aan de hand?

Cijfertjes

Sytze Faber heeft het startgeld afgeschaft. Dat is een lekkere kreet, komt makkelijk uit je toetsenbord en iedereen begrijpt meteen wat het betekent. Het is alleen niet helemaal waar. In de eerste plaats heeft Faber niets besloten, doch geadviseerd aan het KNSB-bestuur, dat zijn advies heeft overgenomen. Maar belangrijker is, dat de suggestie wordt gewekt dat de spelers zijn bestolen. Kijk echter naar de volgende tabel. De oude bedragen zijn omgerekend naar euro’s. De startgelden zijn niet openbaar, maar wel af te leiden uit officiële uitspraken. Het jaar 2000 heb ik buiten beschouwing gelaten omdat de bedragen vanwege de deelname van de computer Fritz toen heel anders waren. De jaren 2002 en 2003 heb ik niet genoemd omdat de bedragen vrijwel gelijk waren aan 2001.

	1e prijs	2e prijs	3e prijs	overig	Totale prijzen	Start geld	Totaal
1998	4538	3176	2269	2950	12933	26000	38933
1999	7260	5445	4084	10777	27567	13000	40567
2001	11345	7714	4992	15882	39933	0	39933
2004	10000	7000	5000	15750	37750	0	37750

De startgelden zijn dus afgeschaft, doch wel toegevoegd aan de prijzengelden. De totale honoraria voor de spelers zijn van 1998 tot en met 2003 vrijwel gelijk gebleven. Het laatste jaar is er 2000 euro afgegaan, wat volledig voor rekening van de nummers 1 en 2 kwam. Gedachte (van Faber) achter het afschaffen van de prijzengelden: je krijgt geld voor wat je presteert, niet louter voor het meedoen.

Kleine jongens

Voor wie was deze omslag nou gunstig en ongunstig? Tot en met 1998 kreeg Jan Timman van de 26.000 euro startgeld een aanzienlijk deel. Het bedrag weet ik niet, maar met 5.000 euro zit ik aan de zeer lage kant. Dat mag ook worden afgeleid uit het feit dat Timman de sportieve uitdaging niet accepteerde. Van 1998 naar 2001 werd het prijzengeld van de nummer één 6.800 euro hoger en van de nummer twee 4.500 euro. Die uitdaging liet Timman liggen omdat hij zijn startgeld niet kreeg. Als dat bedrag inderdaad ruim boven de 5.000 euro lag, is Timmans beslissing om niet meer mee te doen begrijpelijk. Tegelijk mag je dan concluderen dat hij daarmee de enige klager was, want dat alle andere spelers erop vooruitgingen. De spelers die op de laagste plaatsen eindigden werden voorheen naar huis gestuurd met een paar honderd gulden. In 2004 kreeg de nummer laatst 1.450 euro! Jan Timman mag met recht zeggen dat hij dat betaald heeft. De superster heeft honorarium ingeleverd om de kleine jongens beter te betalen.

Bekendheid

Loek van Wely heeft van de omslag geprofiteerd. Hij heeft vijf jaar lang de met 6.800 euro (inmiddels 5.500 euro) verhoogde eerste prijs gewonnen. Dat zal hij voor 1998 zeker niet aan startgeld hebben ontvangen. Van Wely houdt van dit soort uitdagingen, hij wordt juist graag naar prestatie betaald. Inmiddels is de ‘waarde’ van hem en Ivan Sokolov ten opzichte van 1998 wel gestegen. Beiden gaan op de wereldranglijst voortdurend op en neer tussen de plaatsen 20 en 40. Nog lang niet zo hoog als Timman in zijn beste jaren en ook hun bekendheid bij het grote publiek is nog niet zo groot als die van Timman. Kijk eens wat er gebeurde toen Kasparov zijn pensionering aankondigde. Het NOS-journaal en het sportjournaal gingen op bezoek bij Jan Timman, Hans Böhm en Tim Krabbé om hun om commentaar te vragen. Niet bij Van Wely en Sokolov.

Schaken en hardlopen

Toch komt het verzoek om startgeld van Sokolov redelijk op mij over. Hij, Van Wely en Tiviakov boeken internationaal prestaties waardoor Nederland als schaakland meetelt. Als Sokolov en Van Wely op het NK om de titel strijden, heeft dat meer publiciteitswaarde dan wanneer Smeets en Nijboer dat doen. De KNSB kan met een startgeld die publiciteit honoreren, maar indirect ook de internationale prestaties waarmee de twee de schaaksport een goede dienst bewijzen. Om hoeveel het gaat? Het verzoek van Sokolov ligt in de orde van grootte van een paar duizend euro. Bij een gelijkblijvende totaalpot zou de KNSB dat moeten afschrapen van de overige negen bedragen. Afgelopen weekend trok hardloopster Marion Jones bij de FBK-games in Hengelo een sprint van 100 meter en kreeg daarvoor 50.000 dollar, onafhankelijk van haar prestatie. (Ze werd tweede.) Wat zitten we toch te kruidenieren.

Ik ben het met Sytze Faber eens dat de situatie voor 1998 (26.000 euro startgeld en 13.000 euro prijzengeld) verkeerd was. De maatregel van het KNSB-bestuur juich ik dan ook toe. Maar waarom zo rigoureus? Een paar duizend euro overhouden om de Nederlandse wereldtoppers binnen boord te houden, ik begrijp niet waarom dat niet mogelijk is.