|
Koele kikker beschwindelt
romanticus
Het
gebeurde tijdens de voorronden van het Nederlands kampioenschap voor vrouwen,
vorig jaar in Leeuwarden. Terwijl iedereen in diepe concentratie was
verzonken, ging er plotseling een wekker af. Het was de eerste dag en de
meeste vrouwen hadden hun reistas even in de speelzaal neergelegd.
Hoofd koel
Als de
25-jarige Maartje de Jonge (Paul Keres, Utrecht) zit te schaken, wekt ze niet
de indruk te weten wat er om haar heen gebeurt. Schiet een kanon af, ze stopt
gewoon haar vingers in de oren. Ongetwijfeld betekent dat dat ze volledig
opgaat in haar stelling. Als je, figuurlijk gesproken, op haar bord een kanon
afschiet, zal de doctor in de wiskunde rustig bekijken wat daarvan de
consequenties zijn. Dat deed ze ook in onderstaande partij, vorige week in
het Open kampioenschap van Utrecht, dat overigens heel knap werd gewonnen
door Erwin l’Ami voor zeven grootmeesters. In een stelling waarin menigeen
wanhopig zou worden, hield ze haar hoofd koel, bleef overeind, wikkelde af
naar eeuwig schaak (remise) maar mocht tot haar verrassing haar tegenstander
ook nog matzetten. Ze werd ervoor beloond met de schwindelprijs. Daaraan was
ook een troostprijs verbonden voor het slachtoffer, maar de spektakelprijs
zou voor hem meer op zijn plaats zijn geweest. Scheppen
Die
tegenstander was Jaap van der Tuuk, die toevallig morgen vijftig wordt. De
speler van Oud Zuylen (Utrecht) groeide op in de jaren zeventig en is nog
niet helemaal gewend aan de huidige schaakwereld, waarin computers een
belangrijke rol spelen. Van der Tuuk creëert. Hij schept iets moois. En hij
zit graag met een biertje en een shaggie in schaakcafé Ledig Erf. Maar dat café
heeft een nieuwe eigenaar en die heeft eerst de schakers eruit gegooid,
vervolgens het meubilair en ten slotte Jaap van der Tuuk en stadsbard Anton
Rosmüller, die tegen elkaar zaten te schaken en niet doorhadden dat er om hen
heen werd verhuisd. Nu zwerft Van der Tuuk ontheemd over de Utrechtse dreven
en houdt soms halt bij een schaakbord. Vorige week deed hij dus iets moois.
Maar hij werd niet beloond. De Jonge-Van der Tuuk 1.e4 e5
2.Pf3 Pc6 3.Lb5 a6 4.La4 Pf6 5.0-0 Le7 6.Te1 b5 7.Lb3 d6 8.c3 0-0 9.h3 Pb8
10.d4 Pbd7 11.Pbd2 Lb7 12.Lc2 Te8 13.b3 Lf8 14.Lb2 g6 15.Tc1 Lg7 16.d5 Ph5
17.b4 Oogt
lelijk, maar wit wil niet dat zwart c4 met b4 en Pc5 beantwoordt. 17...Pb6
18.c4 bxc4 19.a4 Pf4 20.a5
In
plaats van met Pd7 in de verdediging te gaan, offert zwart nu een stuk om een
pionnenwals in te zetten. Van der Tuuk noemde dit achteraf een oninteressant
standaardoffer. Daar was niemand het mee eens. 20...Pbxd5 21.exd5 Lxd5 22.Pf1
Le6 Volgens
plan, de d-pion moet naar voren. Achteraf noemde de zwartspeler 22...e4
23.Pd4 Dg5 als grotere praktische kans. Behalve mat op g2 dreigt zwart dan
met 23...c5 het stuk terug te winnen, maar ja, het stuk terugwinnen behoorde
niet tot zijn doelstellingen. 23.Pe3 Tb8
24.Dd2 f6 25.La4 d5 Naar
voren met die pionnen. Wie maalt er om zo’n toren op e8? 26.Lxe8 Dxe8
27.Ted1 Pd3 28.La3 Lh6 29.Tc2 Da4 30.Dc3 c5 Nog één.
Die mag niet genomen worden vanwege Tb3. Zwart heeft ‘slechts’ drie pionnen
voor de toren, maar kan zowel met cxb4 als met d4 een stuk terugwinnen. Je
zou denken dat de witspeelster radeloos is, maar zoals gewoonlijk heeft
Maartje de Jonge alles onder controle. 31.Txd3 cxb4
Juist,
nu staan alle acht pionnen weer op een rijtje. Jaap van der Tuuk heeft weer
eens een kunstwerk gecreëerd. Wit kan trouwens niet voorkomen dat zwart
vervolgens alsnog de toren terugslaat. 32.Lxb4 cxd3 33.Dxd3 Lxe3 34.Dxa6
Dxc2 Ach ach,
zwart staat eeuwig schaak toe. Hij had botweg Lb6 moeten spelen om Dxe6 te
blokkeren. Die loper mag niet genomen worden, terwijl de witte toren en loper
blijven instaan. 35.Dxe6+ Kg7 36.De7+ Nu moet
zwart 36...Kg8 37.De6+ toestaan met herhaling van zetten. Maar kan hij niet
weglopen? 36...Kh6??
37.Df8+! Hoe
bruut kan het schaakspel zijn? Na een fantastische compositie zit Jaap van
der Tuuk plotsklaps met lege handen en krijgt Maartje de Jonge voor dit
elegante dameoffer de schwindelprijs. Zwart geeft het op. Hij komt opeens
handenvol materiaal voor, maar juist Van der Tuuk is daarin niet
geïnteresseerd. En terecht, hij wordt matgezet. Johan Hut 18 juni
2005 Gooi- en
Eemlander, Noordhollands
Dagblad, Haarlems
Dagblad IJmuider
Courant en Leidsch Dagblad.
|
Hilariteit
alom, want kort daarvoor was de regel van kracht geworden dat het afgaan van
een mobiele telefoon tot verlies van de partij zou leiden. Over reiswekkers
staat echter niets in het reglement.
Eerste zorg was natuurlijk, de ratelende
wekker op te sporen. Na een korte speurtocht, waarmee iedereen zich bemoeide,
werd deze al snel getraceerd in de tas van Maartje de Jonge. De arbiter zette
de wekker stil, keek op en constateerde tot zijn verbijstering dat juist De
Jonge de enige speelster was die geconcentreerd naar haar stelling zat te
turen. “Huh? Wekker? Ging er een wekker af? Van wie was die dan?”
