Column

Het smalle pad naar Leeuwarden

De zesde deelnemer aan het Nederlands Kampioenschap 2005 is bekend. Sipke Ernst plaatste zich, door een barragematch van Daan Brandenburg te winnen. Deze week deed de KNSB ook de uitnodigingen de deur uit voor de Halve Finales. Maar liefst negen grootmeesters moeten tussen de regionale kampioenen strijden om vier finaleplaatsen.

Via Dieren

Ernst-Brandenburg, beslissingsmatch voor een finaleplaats. Hoezo? Wel, bij het open NK in Dieren (juli) plaatst de hoogst geëindigde Nederlander zich voor het gesloten NK. Toernooiwinnaar Tiviakov was al geplaatst, Ernst en Brandenburg eindigden samen op de derde plaats. Janssen, Van der Wiel, Van der Weide en Bosboom waren enkele van de kanshebbers die zij achter zich lieten. De 25-jarige Sipke Ernst nam al drie keer eerder aan het NK deel en hoort er ook thuis. De 17-jarige Daan Brandenburg is een outsider. De staartspeler van meesterklasser Hotels.nl (Groningen) werd dit jaar weliswaar tweede op het Nederlands jeugdkampioenschap, maar staat op de Nederlandse ranglijst op de 81e plaats. Uiteraard is dat een momentopname en zal hij een hogere plaats bereiken. Dat Ernst - op dit moment de nummer zeven op diezelfde Nederlandse ranglijst - zich in de eerste partij als een kind zou laten wegspelen, was echter een sensatie.

Er zijn 14 zetten gespeeld. Een soort Hollands in de voorhand is voor Ernst (wit) volkomen verkeerd uitgepakt. Het zal duidelijk zijn dat hij een keer e3 of e4 moet spelen, maar 15.e3? dxe3 16.Pxe3 Pxe3 17.Lxe3 Txe3 verliest materiaal vanwege Ld4. Die grap zit er ook nog op de volgende zetten in. De volgende zet van Ernst is misschien al geboren uit paniek.

15. g4 Tb8 16. gxf5 Lxf5 17. Tae1 Pe3 18. Pxe3 dxe3

Nu zit de witte stelling definitief op slot. Even terzijde: de bedoeling van het mysterieuze 15... Tb8 is nu ook duidelijk. Wit moet nu Df4 of Df3 spelen, waarna zwart op b2 kan nemen of aan Le5 en Dh4 kan gaan denken. Ernst speelt echter de slechtste zet.

19. Dg3? Lh4 20. Df4 Lxe1

Nu moet wit terugslaan op e1, waarna hij geen compensatie heeft voor de kwaliteit. Bij Ernst gaat het echter van kwaad tot erger.

21. Dc4+? Le6 22. Tf8+ Txf8 23. Dxe6+ Kh8

Wit geeft het op.

De zes eersten

Ernst won vervolgens de tweede reguliere partij en daarna de partijen met versneld tempo met 1,5-0,5. Hij gaat voor de vierde keer naar de finale, die deze zomer weer in Leeuwarden zal worden gespeeld. Over diverse details wordt nog onderhandeld, maar het is vrijwel zeker dat het NK weer tien deelnemers zal tellen. Daarvoor zijn als eersten de vier hoogst geëindigden van het vorige kampioenschap geplaatst: Loek van Wely, Ivan Sokolov, Sergei Tiviakov en Erwin l’Ami. Vervolgens is aan Jan Timman de wildcard toegewezen, nadat hij enige wrevels met het KNSB-bestuur had uitgepraat. Met Ernst komt het aantal nu op zes. De laatste vier spelers komen uit de halve finales (HF).

De vier volgenden

Vandaag maakte de KNSB bekend wie voor die HF zijn uitgenodigd. Op de KNSB-site kunt u de lijst nalezen. Allereerst zijn dat de dertien nog niet geplaatste grootmeesters, inclusief de onlangs tot grootmeester benoemde Zhaoqin Peng. Zij allen krijgen € 300,- startgeld, overige deelnemers krijgen alleen prijzengeld. Te verwachten valt dat er minstens vier grootmeesters voor de eer zullen bedanken, er is zelfs een keurig briefje naar de heer Piket te Monaco gestuurd. Vervolgens zijn Manuel Bosboom en Yge Visser uitgenodigd, omdat zij vorig jaar tot de finalisten behoorden. Dan volgt een lijst van dertien regionale kampioenen, die waarschijnlijk de dertien laagst gerate deelnemers zullen zijn. Verder zijn uitnodigingen gegaan naar jeugdkampioen Dennis Ruijgrok en vrouwenkampioen Zhaoqin Peng, maar dat laatste is dubbelop. Deze ploeg wordt aangevuld tot een groep van 32, ik schat dat daarvoor nog zeven spelers nodig zijn. Deze spelers worden aangewezen op basis van de Nederlandse ranglijst en komen uit de categorie Janssen, Solleveld, Van der Weide, Werle, Bosch, Delemarre.

Twaalf naar tien

Mijn eerste bezwaar tegen de huidige constructie is het aantal van vijf vrije plaatsen: vier uit de HF en één via Dieren. Toen Joop Piket (vader van Jeroen) ‘KNSB-bestuurslid topschaak’ was, verminderde hij het aantal vrije plaatsen van vier naar twee, op een totaal van twaalf plaatsen in de finale. Zijn opvolger Sytze Faber was voor de sportieve gedachte dat iedere Nederlander een kans moet krijgen om kampioen te worden. IGM Friso Nijboer Onder zijn bewind ging het aantal vrije plaatsen weer naar vier en later naar vijf. Vervolgens ging het totale aantal finaleplaatsen van twaalf naar tien. Door het aantal vrije plaatsen gelijk te houden, ging dat aantal procentueel dus omhoog. Ik vind dat de reductie van het totale aantal finaleplaatsen had moeten worden afgetrokken van het aantal vrije plaatsen, dat dus van vijf naar drie had moeten gaan. Concreet, waar gaat het om? Het gaat mij erom dat Friso Nijboer en Erik van den Doel, de nummers vijf en zes van Nederland, drie weekenden voor een hongerloontje naar Leeuwarden moeten om te bewijzen dat ze kunnen winnen van regionale kampioenen met 300 Elo-punten minder.

Regiokampioenen

Daarmee kom ik op het tweede punt, waarmee ik geen vrienden maak, maar het zij zo. Die dertien regionale kampioenen, moet dat nou? Kijk het rijtje nou eens door? Dertien spelers die op basis van Elo-ratings flink onderdoen voor de andere negentien. Schrap ze, pas nog een kleine wijziging toe en je kunt van drie naar twee weekenden, een forse kostenbesparing. Schrap ze, dat zijn twee woorden met grote gevolgen. Ook ik ben aanhanger van de sportieve idealen van Faber, maar als het NK aan de top van twaalf naar tien deelnemers gaat, kun je toch niet aan de basis alles intact houden? Iedereen moet een kans krijgen, maar iedereen krijgt dat ook. Iedereen kan proberen tot de subtop van Nederland door te dringen en zo een HF-plaats te verdienen. Bovendien kan iedereen proberen zich via Dieren te plaatsen. Ik vind het onbegrijpelijk dat grootmeesters de dupe worden van de reductie naar tien deelnemers, maar dat de regionale kampioenen intussen hun rechten behouden.

Grootmeesterlijk loon?

Een kostenbesparing op de HF, is dat belangrijk? Nou, van mij mag het budget gelijk blijven en de besparing worden uitgedeeld aan de toppers. Een grootmeester die de finale haalt, krijgt aan startgeld en prijzengeld € 600,- voor drie weekenden Leeuwarden, dus € 200,- per weekend. Reis, hotel en eten moet hij zelf betalen, dus hoeveel blijft daar nou helemaal van over? Daarbij merk ik nogmaals op dat een Nijboer of Van den Doel zich deze moeite voor dat geld moet getroosten om van de kampioen van Zeeland of Limburg te winnen.

Onder druk van een dalende begroting heeft het KNSB-bestuur het aantal NK-plaatsen van twaalf naar tien verlaagd. Verlaag dan ook het aantal kandidaten en gooi alle versierselen overboord.

Johan Hut.