TOP

Column

Een zak geld voor een

blik grootmeesters

Zelden (nooit?) zullen twee promovendi in de hoogste klasse van de KNSB-competitie zo overtuigend zijn begonnen als dit seizoen. Hotels.nl uit Groningen won de eerste vier wedstrijden en werd in de vijfde ronde een halt toegeroepen door collega-promovendus HMC Calder uit Den Bosch. De Brabanders stellen zich daarmee ook nadrukkelijk kandidaat voor een plaats in de play-offs. Kun je zo’n plaats kopen door met een zak geld een blik grootmeesters open te trekken? En interessanter: wil je dat? De werkelijke vragen liggen veel genuanceerder.

Gedumpt

Omdat ik als schaakmedewerker van de Gooi- en Eemlander HSG en BSG in mijn pakket heb, verdiep ik me al acht jaar in de voor- en nadelen van sponsoring in de KNSB-competitie. Ook bij andere clubs ben ik altijd op zoek gegaan naar de motieven voor sponsoring en de bezwaren daartegen. Het zal de lezer wellicht verbazen, maar die liggen bij elke club anders.

Laten we beginnen bij HMC Calder, dat zaterdag verrassend van Hotels.nl won. Vorig jaar werden de Bosschenaren kampioen in de eerste klasse. Om in de meesterklasse te kunnen meedraaien, werd het aantal betaalde gastspelers verhoogd. Dat leek niet zo sympathiek, want enkele spelers die het team aan het kampioenschap hadden geholpen, zouden daardoor worden gedumpt. Bestudering van de cijfers leert dat Jeroen van den Bersselaar, die in het kampioensteam keurig 6 uit 9 scoorde, is teruggezet naar het tweede team. Ook Robin Swinkels (5 uit 8) speelt niet meer mee, maar hij vond onderdak bij SMB. Hoe belangrijk is behoud in de hoogste klasse, als je dat doet met buitenlandse grootmeesters in plaats van je eigen jongens?

Kansen voor jongeren

Deze vraag kwam aan de orde op het forum van UtrechtSchaak. HMC-coryfee René Olthof gaf uitleg. In de rijstebrij van dit forum kan ik het uiteraard niet meer vinden, maar ik herinner me de essentie nog wel. Die was dat vijf (jonge) spelers uit de eigen kweek de gelegenheid werd geboden met de eigen club competitie te spelen op het hoogste niveau, door met geld vijf sterkere spelers erbij te halen. Zou je niet sponsoren, dan zou je die jeugdspelers misschien verliezen.

De huidige scoretabel laat zien dat die gedachte inderdaad gevolgd wordt. De Letse broers Fridman, de Deen Pedersen, de Oezbeek Saltaev en onze Vlaamse vriend Geert van der Stricht bezetten de eerste vijf borden, af en toe vervangen door wonderlijke invallers als de 69-jarige Letse veteraan Janis Klovans. Op de lagere borden spelen, in volgorde van leeftijd, Jasper Broekmeulen (17), Niels Ondersteijn (20), Willem Muhren (21), Paul Span (25) en Michiel Abeln (31). Daartussen zit nog Gerard Welling in een soort buitencategorie. De vijf jongelingen scoren tot nu toe net onder de vijftig procent. Zij danken hun hoge positie (en wellicht plaatsing voor de play-offs) dus aan de betaalde krachten, op eigen houtje zouden ze zich niet op dit niveau kunnen handhaven. Daarmee doen ze belangrijke ervaring op, net iets boven hun niveau. Zo was het bedoeld en zo werkt het tot nu toe ook.

Intern toernooi

Gaat het er bij mijn club HSG net zo aan toe? Nee, absoluut niet. Ja, we hebben Henk Vedder als jonge regionale held, maar hij heeft de sponsoring niet nodig om zich op dit niveau te handhaven. Hij was zelfs al eens topscorer van de meesterklasse! HSG wordt almaar versterkt om eindelijk eens de droom van het landskampioenschap waar te maken. Mecenas (geldschieter) Joop van Oosterom is een oorspronkelijke HSG’er, maar van de spelers is niemand dat. Vraag rijst dus, wat je er eigenlijk aan hebt, als er een team landskampioen wordt dat HSG heet, maar waarvan je de spelers niet kent. Om aan die kritiek tegemoet te komen, bedacht teamleider Jan Stomphorst het interne Zwitsers toernooi. Zeven keer per jaar komt een groot aantal spelers van het eerste team naar de clubavond om de strijd aan te binden met spelers uit het tweede en het derde. De sterkste is meestal Friso Nijboer, verder zijn dit jaar De Vreugt, Stellwagen, L’Ami, Smeets, Delemarre, Douven en Vedder present. De spelers van het tweede en derde zijn er dolblij mee, maar ook bij de spelers van de andere teams wekt het sympathie.

Geen sponsor meer

De Gooise buurman BSG is nooit zover gekomen. Wel was de vraag hetzelfde: wat heb je aan een hoge klassering, als je de spelers niet kent? Maar van Glek, Barsov of Kasimdzhanov kun je niet verwachten dat ze zeven maandagavonden naar Bussum komen. Ook Nederlandse spelers als Van den Doel, Vanheste en Van der Werf beperkten zich tot hun negen KNSB-potjes. Niet uit onwil, maar omdat BSG verder geen initiatieven nam. Als vond ik het wel heel wrang toen het jaarlijkse weekendtoernooi met Pinksteren eens gespeeld werd zonder ook maar een enkele gastspeler van de eigen club! Nog erger was, dat de oer-BSG’ers Peek en Booij door buitenlandse grootmeesters werden verdrongen en daarop de overstap maakten naar Sopsweps’29. Dat deed voor de leden de deur dicht. Toen na Baldwin en Van Berkel ook Magnus aankondigde na drie of vier jaar de sponsoring te beëindigen, vond de ledenvergadering het genoeg geweest. Op voorstel van het bestuur besloot ze niet op zoek te gaan naar een nieuwe sponsor. Vrijwillige degradatie was zelfs het gevolg. Om toch in elk geval het eersteklasserschap te behouden, werd voor de tweede helft van het vorig seizoen Hans Ree als deus ex machina uit een onbekend potje betaald. Dit jaar is Leon Pliester als eerstebordspeler aangetrokken. Hij zal tevens een aantal talentvolle jeugdspelers trainen, waarmee hij vele malen meer waard is dan iemand die alleen maar competitiepunten neerzet. Het niveauverschil tussen de tieners en de 65-plussers is bij BSG nog groot, maar eens zal de overstap toch gemaakt moeten worden.

Geluk?

Dit zijn zo wat mooie en minder mooie sponsorverhalen. Binnenkort misschien meer. De zakken met geld hebben BSG niet gelukkig gemaakt, al heeft het wel een paar keer de KNSB-beker en de nationale snelschaaktitel gewonnen. HMC Calder is op dit moment wel gelukkig, met het vooruitzicht op een plaats bij de eerste vier. Tot welke categorie HSG behoort? Ach, wat zal ik zeggen? Geluk, ongeluk, alles went als de situatie heel lang gelijk blijft.

Johan Hut